8:00 - 17:00

(+355)692607901

Facebook

Linkedin

Search
 

Problematikat mbi ekzekutimin e detyrimeve të kredive bankare

Problematikat mbi ekzekutimin e detyrimeve të kredive bankare

Hyrje

Detyrimet monetare dhe posacërisht detyrimet e kredive bankare janë sot një realitet i prekshëm por i cili sjell me vete dhe problematikat në zbatimin e tij. Shlyerja e detyrimeve të kredive bankare dhe sidomos ekzekutimi i tyre kanë një vend të rëndësishëm në kuadrin rregullues të legjislacionit shqiptar.

Kjo temë do të parashtroi regjimin juridik dhe problematikat në ekzekutimin e detyrimeve të kredive bankare.

  1. Regjimi juridik i kontratave të kredisë bankare.

Kontratat e kredisë bankare si kontrata të veçanta zënë një vend të rëndësishëm në marrëdhënien juridike civile. Sipas studiuesve të ndryshëm ka disa kontrata kredie bankare. Së pari është kontrata e hapjes së kredisë bankare, kredi konsumatore e cila ështe në disa forma, kontrata e huasë si dhe kontrata të tjera financiare. Në kreun XVIII të Kodit Civil, përcaktohen kontratat bankare dhe në grupin e këtyre kontratavee është dhe kontrata e hapjes (çeljes) së kredisë bankare.

Neni 1031 i Kodit Civil jep këtë përkufizim për kontratën e hapjes së kredisë bankare “Hapja e kredisë bankare është një kontratë me të cilën banka detyrohet të mbajë në dispozicion të palës tjetër një shumë parash, për një periudhë të caktuar kohe ose për një kohë të pacaktuar”. Sipas këtij neni kjo kontratë i jep mundësin klientit të përdori një sasi parash për një kohë të caktuar ose jo dhe të detyrohet tja kthej më pas bankës. Kjo kontratë është e ngjashme me kontratën e huas, por sipas teorive të ndryshme juridike ka dallime mes tyre. “Kontrata e kredisë bankare është një kontratë që lidhet midis palëve, kur banka ka besim se kredimarrësi do të shlyejë detyrimet e marra përsipër me anë të kontratës.” Legjislatori ka përcaktuar se dhënia e kredisë mund të jetë në formën e një pagese të shtyrë, në formën e huadhënies ose marrëveshjeve të tjera, të ngjashme, financiare[1].

Prof. Dr. Mariana Semini-Tutulani shprehet se: “Huaja në formën e një kredie bankare ngjan shumë me çeljen e një kredie bankare. Çelja e kredisë është një kontratë bankare me anë të së cilës banka detyrohet të vërë në dispozicion të një personi një shumë të hollash (njëlloj si huaja). Nga një analizë e përgjithshme, nga pikëpamja gramatikore, konstatoj se legjislacioni civil, por dhe ai bankar përdorin termin hua, jo huadhënie si në rastin e kontratës së kredisë konsumatore. Huadhënia për konsum (ose thjesht huadhënia, sipas Kodit Civil) është kontrata me anë së cilës njëra palë i jep palës tjetër një sasi të caktuar sendesh të cilat konsumohen nga përdorimi dhe ku pala marrëse merr në ngarkim t’i kthejë palës dhënëse të njëjtën gjë në sasi dhe cilës. Nën frymën e këtij përkufizimi paradhënia e rrogës konsiderohet huadhënie. Kontrata e huasë është pra, kontratë e dyanshme, komutative dhe kontratë me afat të vazhduar. Parimisht kjo kontratë konsiderohet si kontratë bamirëse, por mund të kontraktohet edhe obligimi i huamarrësit që krahas borxhit kryesor të paguajë edhe kamatën, siç është rasti te kontratat në ekonomi, ku gjithnjë huamarrësi është i obliguar që të bëjë procesin e kontratës, pa marrë parasysh se a është kontraktuar ajo apo jo[2].

Kontrata për kredinë është ajo kontratë me të cilën banka obligohet që shfrytëzuesit të kredisë t’i lërë në disponim shumën e caktuar të mjeteve financiare në kohë të caktuar apo të pacaktuar për ndonjë destinim apo pa përcaktim destinimi, kurse shfrytëzuesi i kredisë obligohet që bankës t’i paguajë shpërblimin e kontraktuar dhe shumën e marrë të të hollave, ta kthejë në mënyrën siç është përcaktuar në kontratë[3].

Sipas Francesco Galgano: “…huaja është një kontratë reale, çelja e kredisë është një kontratë konsensuale…, pavarsisht dorëzimit të parave; në ndryshim nga kontrata e huasë, e cila është një kontratë me efekte reale, që transferon pronësinë e shumës së dhënë hua, çelja e kredisë prodhon efekte detyruese; banka bëhet debitore e klientit për shumën e akredituar dhe klienti fiton kundrejt bankës të drejtën që të përdorë kredinë që i është dhënë atij…” Në vijim të kësaj, Galagano shprehet: “… në qoftë se klienti tërheq për një apo për shumë qëllime, të gjithë shumën që i është dhënë, dhe pastaj e rikthen atë, kontrata nuk e ka ezauruar funksionin e saj dhe nuk shuhet (ashtu siç shuhet huaja) me kthimin e shumës së dhënë hua… klienti sërish mund ta tërheqë, pa qenë e nevojshme të lidhet një kontratë e re çelje krediti. Pikërisht, kjo gjë e dallon çeljen e kredisë nga premtimi i huasë.[4]

Në kodin Civil përcaktohet kontrata e huasë “Me kontratën e huas njëra palë (huadhënësi) i jep në pronësi palës tjetër (huamarrësit) një shumë të hollash ose sende që përcaktohen në numër, me peshë ose me masë dhe huamarrësi detyrohet t’i kthejë huadhënësit aq të holla, ose aq sende të atij lloji dhe të asaj cilësie, brenda afatit të caktuar në kontratë ose, kur nuk është caktuar afat, me kërkesën e huadhënësit[5].

Huja është një kontratë që manifestohet në dy forma kryesore ,së pari është dhënia e sendeve ne gjini pa shpërblim nga një person tek një tjetër në formë e ndihmës ekonomike dhe së dyti është dhënia e huasë në formën e kredisë nga ana subjekteve dhe institucioneve të specifikuara me ligj.

Sipas teorisë së të drejtës së detyrimeve dhe kontratave me kontratën e huase njëra palë i jep në pronësi palës tjetër një shumë tëhollash ose sende që përcaktohen ne numër peshe ose masë dhe huamarrësi detyrohet ti kthejë huadhenësit aq të holla ose aq sende të atij lloji brenda afatit të caktauar në kontratë.Kontrata e huasë është një kontratë e njëanëshme që sjell detyrime vetëm për huamarrësin. Me anë të kontratës së huase kalon e drejta e pronësisë mbi objektin e dhënë në hua nga huadhënësi tek huamarrësi. Kontrata e huasë mund të jetë me ose pa shpërblim, shpërblimi në këtë kontratë quhet ndryshe kamatë ose interes. Huaja është një kontratë reale që do të thotë që kjo kontratë hynë në fuqi në castin e dorëzimit të sendit ose të të hollave. Kontrata e huasë ka në objekt vetëm të hollat ose sendet e përcaktuara në gjini të cilat duhet të jenë të konsumueshme pra të përdoren krejtësisht nga huamarrësi i cili duhet të ktheje sende të tjera po të të njëjtit lloji të së njetës sasi dhe cilesi.

Kontrata e huasë ngjan me kontratën e skontos bankare në të cilën banka jep një klienti nje kredi me kamatë ndaj personit të tretë me anë cedimi[6]. Prof. Dr Marjana Tutulani përcakton se skontoja bankare bëhet dhe me letrën me vlerë, kambialin dhe çekun gjithashtu banka është në rolin e ndërmjetesit midis personit nga llogaria e të cilit kalojnë shumat e lekëve te personi që bëhet dhe kreditori i shumës.

Kontrata e huasë sigurohet nëpërmet hipotekës ose dorëzanisë. “Hipoteka është mjeti më i sigurt që garanton shlyerjen e një detyrimi në favor të kreditorit.” Në këtë mënyrë interesat e kreditorit hipotekar nuk rrezikohen nga qënia e kreditorëve të tjerë. Nga ana tjetër kreditori nuk rrezikohet as nga insolvabiliteti i mëvonshëm i debitorit as edhe nga tjetërsimi i pasurisë së hipotekuar, sepse ai ka të drejtë të paguhet nga vlefta e sendit lënë në hipotekë edhe sikur sendi të kalojë në pronësi të personave të tretë. Për këto kredi është karakteristikë vendosja e hipotekës ligjore[7].

 

Sipas nenit 560 i Kodit Civil “Hipoteka është një e drejtë reale që vihet mbi pasurinë e debitorit ose të një të treti, në dobi të kreditorit, për të siguruar përmbushjen e një detyrimi”. Hipoteka vendoset me kontratë perpara noterit ose sipas ligjit. Hipoteka siguron kredinë për aq sa kjo do të jetë në kohën e shlyerjes së saj, duke përfshirë edhe kamatat, shpërblimin e dëmit të shkaktuar nga vonesa e ekzekutimit, si dhe shpenzimet e bëra për nxjerrjen e kredisë. Kur si garanci hipotekore është vënë një pronë në bashkëpronësi, garanci është vetëm pjesa takese e personit që ka vënë garancinë. Garancia hipotekore regjistrohet në Zyrën e Rregjistrimit të Pasurive të Paluajtshme duke vendosur shënimin përkatës. Kur për të njëtin debitor dhe për të njëjtën pronë vendosen shumë garanci hipotekore ato kanë rradhën e preferencës. “Hipoteka siguron kredinë për aq sa kjo do të jetë në kohën e shlyerjes së saj, duke përfshirë edhe kamatat, shpërblimin e dëmit të shkaktuar nga vonesa e ekzekutimit, si dhe shpenzimet e bëra për nxjerrjen e kredisë”. “Hipoteka shuhet: a) me shuarjen e detyrimit; b) me humbjen e sendit të lënë në hipotekë, duke respektuar të drejtat e parashikuara prej nenit 536 të këtij Kodi; c) me heqjen dorë të kreditorit; ç) me pagimin e çmimit të shitjes me anë të ekzekutimit të detyrueshëm, kreditorëve të siguruar me hipotekë, sipas radhës së regjistrimit të tyre; d) me kalimin e afatit për të cilin ishte kufizuar hipoteka[8].

 

 

Dorëzania është një veprim juridik me të cilën një person (dorëzanësi), detyrohet t’i sigurojë kreditorit ekzekutimin e detyrimit të një personi të tretë (debitori kryesor).

Dorëzania është e vlefshme edhe kur debitori nuk ka dijeni për[9].

Sipas përcaktimeve të Kodit Civil dorëzania është mjetë për të siguruar detyrimin kryesorë por jo me pasuri por në mënyrë individuale[10]. Dorëzania ëshë kontrat aksesore dhe është e lidhur me kontratës kryesore ose detyrimin kryesorë. Dorëzanësi barazohet dhe detyrohet solidarisht për detyrimin si debitori kryesor. Dorëzanësi mund të paguaj të gjithë shumën e detyrimit dhe më pas t’ja kërkojë këtë shumë në gjykat debitorit. Dorëzanësi është i lidhur deri në shlyerjen e të gjithë detyrimit. Dorëzanësi duhet të lajmërojë debitorin kur e ka shlyer detyrimin pasi nqs dhe debitori e shlyer shumën atëhere dorëzanësi nuk ka të drejtë ti kërkojë me padi kthimin e shumës pasi debitori nuk ishte vënë në dijeni për këtë fakt[11]. Dorëzania është një mjet personal për sigurimin e detyrimit prandaj, me anë të saj dorëzanësi i detyrohet kreditorit se ka për të paguar detyrimin nëse debitori nuk ka për ta ekzekutuar atë. Kontrata lidhet midis kreditorit dhe dorëzanit dhe për pasojë nuk është i nevojshëm pëlqimi i debitorit, ai është person i tretë në kontratë. Qellimi i dorezanise eshte krijimi i nje burimi te vecante ekonomik per kreditorin, i orientuar drejt pasurise se dorezanesit me qellim realizimin e kredise se tij.Dorëzania shuhet nqs brenda 6 muajve nuk kërkohet në gjykatë nga kreditori detyrimi, nqs nuk është përcaktuar afati shlyerjes së detyrimit ky afat është 1 vjecar[12].

 

Kredia konsumatore është një llojë tjetër i kredisë bankare. Marrëveshja e kredisë konsumatore është çdo marrëveshje, ku një kredidhënës i jep ose i premton t’i japë një konsumatori një kredi, në formën e një pagese të shtyrë, huadhënies ose marrëveshjeve të tjera, të ngjashme, financiare[13]. Po ashtu dhe Direktiva 87/102/CEE “Për kredinë konsumatore”, në nenin 1 të saj përcakton: “Kontrata e kredisë është një kontratë, në bazë të së cilës kreditori i jep ose premton t’i japë konsumatorit një kredi në formën e një pagese të shtyrë, huadhënies ose forma të tjera të ngjashme financiare.” Duket që ligji aktual i ka qëndruar më strikt këtij përkufizimi.

Sic u shpjegua edhe më sipër, kredia konsumatore është një marrëveshje kredie që i mundëson konsumatorit realizimin e blerjeve për plotësimin e nevojave të tij në mungesë mjeteve financiare, duke i realizuar këto interesa shpejt dhe në kohë. Gjithashtu këtë e thekson dhe Prof. Dr. Mehdi Hetemi pranon se kreditë konsumatore u mundësojnë shtresave të caktuara të popullatës që të furnizohen me mallra të cilat nuk do të kishin mundësi të furnizoheshin, për shkak të të ardhurave të tyre dhe i krijojnë palës tjetër mundësi që të bëjë shitjen e prodhimeve me anë të këtyre kredive.

Kontrata konsumatore paraqitet si një “aktivitet i rezervuar”, meqenëse ushtrimi i saj i referohet vetëm një kategorie subjektesh të mirëpërcaktuar. Kufizimet i referohen veprimtarisë bankare në kuadrin e transparencës, ku kontrolli, kujdesi, eliminimi i abuzimit dhe marrja e sanksioneve administrative janë jetike për këtë lloj veprimtarie. Marrëveshja e kredisë shfaqet në dy momente. Momenti i parë i referohet fazës parakontraktore, ku palët janë ende duke premtuar. Megjithatë (sikurse do të shikojmë dhe më poshtë) kjo fazë i ngarkon palët me detyrime, sidomos kredidhënësin i cili duhet t’i japë të gjithë informacionin e nevojshëm konsumatorit. Momenti i dytë i referohet lidhjes së kontratës nga palët, ku kredidhënësi do t’i japë shumën e tij të kredisë konsumatorit.  Sipas kuptimit të ligjit, konsumator është çdo person, i cili realizon blerje mallrash ose përdor shërbime për plotësimin e nevojave vetjake[14].  Kurse kreditori Sipas Ligjit Nr. 9662 date 18.12.2006 “Për Bankat në Republikën e Shqipërisë”, subjektet që kanë të drejtë të ushtrojnë veprimtari financiare, janë (i) bankat, (ii) degët e bankave të huaja dhe (iii)subjektet financiare jobanka, të cilat licensohen nga Banka e Shqipërisë për kryerjen e kësaj veprimtarie. Për pasojë, edhe Rregullorja e Bankës së Shqipërisë përcakton si subjekte të zbatimit të saj ato që parashikon edhe ligji i mësipërm. Në konceptin e kredisë konsumatore sipas rregullime të bëra nga Banka e Shqipërisë përfshihen kontratë/ marrëveshje e kredisë kufi (overdraft) dhe kontratë/ marrëveshje e kredisë për kartë krediti.

Me kontratë/ marrëveshje e kredisë kufi (overdraft) kuptojmë marrëveshjen e kredisë konsumatore nëpërmjet të cilës banka i jep konsumatorit mundësinë e disponimit të fondeve në llogarinë e tij rrjedhëse, që tejkalojnë gjendjen aktuale të fondeve në këtë llogari. Kontratë/ marrëveshje e kredisë për kartë krediti është marrëveshja e kredisë konsumatore sipas të cilës një bankë i jep ose premton t’i japë kredi mbajtësit të kartës së kreditit për qëllime blerjeje ose tërheqjeje të parave cash, deri në një kufi të paracaktuar në kontratën e kredisë. Në konceptin e ligjit, mbështetur në këtë analizë, dy janë funksionet bazë të kredisë. Funksioni i parë është substancial, funksion i cili gjen zbatim në ligjin “Për mbrojtjen e konsumatorëve”. Sipas tij, transaksionet ligjore të cilave u referohet janë për të realizuar nevojat personale dhe familjare e jo ato profesionale ose tregtare. Funksioni i dytë është funksioni ekonomik i kredisë. Teknika legjislative e përdorur është e ngjashme me atë të paketave të udhëtimit, ku legjislatori vendos nën një “çadër” kontrata të ndryshme, qëllimi i përbashkët i të cilave është sigurimi i kredisë. Nuk ka rëndësi nëse kontrata, për arsye të së cilës është marrë kredi është një kontratë shitje, qiraje apo ndonjë tjetër, por ky veprim e lejon personin të përfitojë menjëherë mallra ose shërbime, vlerën e të cilave ai do ta paguajë më vonë.

Legjislatori shqiptar ka përcaktuar kufijtë jashtë së cilës kredia nuk do të quhet kredi konsumatore dhe nuk do të gëzojë mbrojtje të veçantë nga ky ligj. Kështu përjashtohen kreditë të cilat përfshijnë një shumë totale më pak se 30 mijë lekë ose më shumë se 10 milion lekë. Pra kredia do të quhet kredi konsumatore nëse shuma e saj do të jetë nga 30 mijë lekë deri në 10 milion lekë.

Direktiva 2008/48/EC “Për kredinë konsumatore” ka përcaktuar si kufij nga 200 euro -75 mijë euro, ndërsa Direktiva e mëparshme 87/102/CEE kishte kufijtë nga 200 euro – 20 mijë euro.

 

  1. Natyra juridike e ekzekutimeve të kredive bankare.

Ligji parashikon, se titulli ekzekutiv që të ekzistojë si i tillë, duhet të jetë i padyshimtë për nga të drejtat, që i jep kreditorit dhe që ligji duhet ta njohë cilësinë e “titullit ekzekutiv”. Në këtë kuptim juridik, titulli ekzekutiv është akti përfundimtar që përmban njohjen e detyrimit të plotë, të saktë, të përcaktuar të një personi apo subjekti kundrejt një tjetri sipas parashikimeve të ligjit. Titulli ekzekutiv përcaktohet shprehimisht në nenin 510 të Kodit të Procedurës Civile[15] dhe në pikën d të saj përcakton si titull ekzekutiv dhe aktin noterial që ka një detyrim në të holla. Por ky formulim, është ndryshuar disa herë, respektivisht, me ligjin nr. 8812, datë 17.05.2001 dhe ligjin me nr.9953, datë 14.07.2008. Kështu, më parë aktet noteriale-tituj ekzekutiv formuloheshin si “aktet noteriale me të  cilat autorizohet shlyerja e një detyrimi kontraktual, ose e çdo detyrimi tjetër të mëparshëm, drejtpërdrejtë nga depozitat bankare ose nga paga e autorizuesit dhe në kreditë e tij tek të tretët”. Gjithashtu Gykata e Lartë ka krijuar një jurisprudencë të pasur lidhur me aktet noteriale si titujt ekzekutiv e pikërisht “Marrëveshja e huasë e datës 20.12.1995 është lidhur ndërmjet një institucioni bankar dhe një personi që ka cilësinë e kredimarrësit.Ajo përmban shumën e marrë kredi, interesin vjetor, afatin e kthimit dhe shumën që kërkohet të kthehet, prandaj i përmban të gjitha elementët e një akti për dhënien e kredisë bankare dhe në këtë kuptim përbën titull ekzekutiv sipas nenit 510/d të K.Pr.Civile.Kolegji Civil vlerëson që vendimi unifikues nr.980, datë 29.09.2000 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë të cilit i referohet gjykata e apelit nuk bën fjalë për aktet e dhënies së kredisë bankare, por për aktet noteriale që kanë të bëjnë me shitblerjen e letrave me vlerë, për të cilat Kolegjet e Bashkuara kanë arritur në përfundimin që ato nuk mund të jenë tituj ekzekutiv dhe orientohet praktika gjyqësore që, mosmarrëveshjet ndërmjet palëve për këto raste mund të zgjidhen vetëm me padi themeli[16].

Madje Gjykata e Lartë ka përcaktuar disa koncepte shumë të rëndësishme lidhur me aktin noterial që përbën titull ekzekutiv dhe atyre akteve noteriale që nuk janë të tillë[17].

Ashtu si u theksua më lartë me ndryshimet që pësojë ky nen dhe Gjykata e Lartë e modifikojë qëndrimin e saj. Ka qënë vullneti i ligjvënësit, që me ndryshimin e dispozitës së nenit 510/d të Kodit të Procedurës Civile, të parashikonte si titull ekzekutiv të gjitha ato akte noteriale që përmbajnë detyrime në të holla, e si të tillë dhe kontratën e huasë, e redaktuar nga noteri[18]. Akti noterial, si titull ekzekutiv, duhet të përmbajë në vetvete një veprim juridik me detyrim të njëanshëm dhe abstrakt për pagimin e një shume të caktuar në para. Akti për pagimin e një shume në para, i hartuar në formën e një deklarate noteriale, duke qenë titull ekzekutiv, mund të goditet vetëm për falsitet ose të kundërshtohet vetëm për shkaqet e parashikuara në nenin 609/1 të K.Pr.Civile[19].

Vendimin nr.427, datë 11.04.2006, Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë cmon se: Ka qënë vullneti i ligjvënësit, që me ndryshimin e dispozitës së nenit 510/d të Kodit të Procedurës Civile, të parashikonte si titull ekzekutiv të gjitha ato akte noteriale që përmbajnë detyrime në të holla, e si të tillë dhe kontratën e huasë, e redaktuar nga noteri.  Në këtë vendim gjithashtu është theksuar se aktiu notarial për dhënie hua të një shume lekësh edhe pse ndërmjet dy personave është gjithashtu titull ekzekutiv si kredia bankare[20].

Sipas parashikimeve të nenit 1050 të Kodit Civil i ndryshuar kemi dy lloje aktesh noteriale që kanë detyrime në të holla e që janë titull ekzekutiv: aktet noteriale për dhënie  huaje për kredie bankare si dhe detyrimi monetary midis dy personave privat. Në këtë kontekst mbrojta ligjore që i rezervohet me ligj ekzekutimit të akteve për dhënien e kredive bankare, pra dhënie hua në formë kredie, duhet të njihet dhe të zbatohet dhe në marrëdhëniet kontraktuale mes personave me objekt dhënien në pronësi të një shume të hollash. Pikërisht Vendimi i Kolegjit Civil të Gjykatës së Lartë nr.558, datë 30.10.2014 arsyeton se : Kontrata e huasë me nr.1942 rep, nr.748 kol, datë 11.06.2008 të lidhur ndërmjet palëve nuk përbën titull ekzekutiv, pasi e bën këtë kontratë të ndërvarur me veprime pasuese sipas vullnetit të shprehur nga debitori dhe jo menjëherë të ekzekutueshme, pranimi nga ana e gjykatave të kundërshtimit të veprimeve përmbarimore nga pala paditëse dhe të deklarimit të pavlefshmërisë së titullit ekzekutiv të vendimit gjyqësor, duhet konsideruar i drejtë dhe i bazuar në ligjin procedural nenet 510,609 dhe 610 të Kodit të Procedurës Civile.

Gjykata Kushtetuese në vendimin e saj nr 52, dt. 10.12.2012, ka forcuar akoma më shumë rëndësinë që ka përcaktimi i kontratave banklare si titull ekzekutiv i cili bëhet menjiher i ekzekutueshëm dhe i kërkueshëm nga pala kreditore. Pikërisht lidhur me faktin që kreditë bankare janë titull ekzekutiv dhe janë të kërkushme menjiher në praktikë janë hasur disa problematika. Problematika e pare lidhet me kohën kur duhet nxjerë urdhri i ekzekutimit dhe më pas nga kjo do të varet sa është përllogaritja e principalit dhe interesave dhe deri në cilën periudh mund të bëhet kjo përllogaritje. Gjithashtu kreditori mund të kërkojë gjykatës dhe përllogaritjen e kamatave ligjore sipas legjislacionit që rregullon pagesat e vonuara në detyrimet kontraktore dhe tregëtare.[21] Sipas përcaktimeve të nenit 1052 të Kodit Civil ku shprehet se ”në rast se palët janë marrë vesh për kthimin me këste të parave ose të sendeve dhe huamarrësi nuk përmbush detyrimin e pagimit të dy kësteve ose nuk përmbush, me një vonesë prej më shumë se tre muaj, pagimin e vetëm një kësti, huadhënësi mund të kërkojë kthimin e menjëhershëm të parave ose të sendeve të dhënë hua” atëhere kur duhet të kërkohet nxjerrja e urdherit të ekzekutimit, në momentin kur përcakton ky nen apo pas përfundimit të datës kur duhej shlyer kësti i fundit i kredisë e cila nuk është paguar rregullisht nga debitori? Mendoj se është shumë e rëndësishme ky moment i cili është determinant dhe për përcaktimin e pjesës tjetër të problemit. Praktika e deritanishme lidhur me nxjerjen e urdhërit të ekzekutimit ka qënë e ndryshme dhe shpesh here kontradiktore duke krijuar dhe problem artificiale. Urdhri i ekzekutimit duhet të dalë pasi të jetë mbaruar data e këstit të fundit po ky urdhër duhet të përcaktoj sa është shuma e detyrimit e nxjerë sipas përllogaritjes së principalit dhe penaliteteve. Ky përcaktim është shumë i rëndësishëm pasi e bënë të përcaktueshëm detyrimin po ashtu dhe nuk jep hapsira interpretimi palëve lidhur me detyrimin dhe kamatave mbas datës së nxjerjes së urdhërit.

Nga momenti që ka dale

  1. Mjetet e mbrojtjes juridike ndaj ekzekutimit.
  2. Konkluzuinet

[1] E drejta e bisnesit, Prof. Dr. Ardian Nuni

[2] E drejta e detyrimeve dhe e kontratave” Pjesa e posaçme, Prof. Dr.Marjana Semini

3Detyrimet dhe kontratat” Prof. Dr. Mehdi Hetemi

[4] Edrejta privat, Francesco Galgano

[5] Neni 1050 I Kodit Civil

[6] Edrejta e detyrimeve dhe kontratave, Marjana Tutulani

[7] E drejta e detyrimeve dhe e kontratave” Pjesa e posaçme, Prof. Dr.Marjana Semini

[8]  Neni 583 Kodit Civil

[9] Neni 585 i Kodit Civil

[10] Neni 589 i kodit Civil

Dorëzanësi përgjigjet për aq sa detyrohet debitori kryesor, duke përfshirë edhe pagimin e kamatës, shpërblimin e dëmit të shkaktuar nga vonesa e ekzekutimit dhe të shpenzimeve të tjera që ka bërë kontraktori për të nxjerrë kredinë e tij, përveç kur në marrëveshje pranohet që dorëzania të jepet edhe për një pjesë të detyrimit, ose me kushte më të lehta ose më të pakta se detyrimi kryesor. Dorëzania që kalon detyrimin ose që jepet në kushte më të rënda se detyrimi kryesor, është e vlefshme vetëm deri në kufijtë e këtij të fundit.

Neni 590

Dorëzanësi është i detyruar solidarisht mbi debitorin kryesor për ekzekutimin e detyrimit, përveç kur është parashikuar ndryshe me marrëveshje.

Palët mund të merren vesh që dorëzanësi të mos jetë i detyruar të paguajë para kryerjes së të gjitha veprimeve të nevojshme, që detyrojnë debitorin të paguajë detyrimin. Në rast se dorëzanësi paditet dhe kërkon të përdorë një të drejtë të tillë, ai duhet të tregojë pasurinë e debitorit kryesor që do t’i nënshtrohet ekzekutimit.

Dorëzanësi është i detyruar të parapaguajë shpenzimet e nevojshme,

në qoftë se palët nuk janë marrë vesh ndryshe.

[11] Neni 595 i Kodit Civil

[12] Neni 600 i Kodit Civil

[13] Ligji nr. 9902, datë 17.04.2008 “Për mbrojtjen e konsumatorëve”, ndryshuar me ligjin nr. 10 444, datë 14.07.2011, ndryshuar me ligjin nr. 15/2013, datë 14.02.2013.

[14] Ligji nr. 9902, datë 17.04.2008 “Për mbrojtjen e konsumatorëve”, ndryshuar me ligjin nr. 10 444, datë 14.07.2011, ndryshuar me ligjin nr. 15/2013, datë 14.02.2013.

 

[15] Ekzekutimi i detyrueshëm mund të bëhet vetëm në bazë të një titulli ekzekutiv. Janë tituj ekzekutivë: a) vendimet civile të formës së prerë të gjykatës, që përmban një detyrim, vendimet e dhëna prej saj për sigurimin e padisë, si dhe për ekzekutimin e përkohshëm; b) vendimet penale të formës së prerë në pjesën që bëjnë fjalë për të drejta pasurore; c)vendimet e gjykatave e të arbitrazheve të shteteve të huaja që u është dhënë fuqi sipas dispozitave përkatëse të këtij Kodi; ç) vendimet e një gjykate arbitrazhi në Republikën e Shqipërisë; 219 d) aktet noteriale që përmbajnë detyrim në të holla, si dhe aktet për dhënien e kredive bankare ose aktet për dhënien e kredive nga institucionet financiare jobankare; dh) kambialet, çeqet e letrat me urdhër që barazohen me ato; e) aktet e tjera që sipas ligjeve të veçanta quhen tituj ekzekutivë dhe ngarkohet zyra e përmbarimit për ekzekutimin e tyre.

[16] Vendimi Unifikues nr.980, datë. 29.09.2000 i Gjykatës së Lartë Tiranë

[17] Vendimi Unifikues nr.980, datë. 29.09.2000 i Gjykatës së Lartë Tiranë shprehet“që akti noterial të konsiderohej titull ekzekutiv, duhej të plotësojë njëkohësisht këto kushte:1) të konsistonte në një veprim juridik të njëanshëm, i cili të përmbajë një detyrim të njëanshëm për pagimin e një shume në të holla, ku detyrimi mund të ishte; a) abstrakt, në rastin ku përcaktohet thjesht shuma e detyrimit, pa u treguar origjina e tij, ose b) konkret, kur tregohet se detyrimi buron, p.sh., nga një kontratë e mëparshme. 2) Detyrimi të ishte i përcaktuar saktë, pra, të mos kishte ekuivokë lidhur me masën e tij. 3) Detyrimi të ishte i kërkueshëm. Këto kushte të trajtuara më lart duhet të konkurronin, në mënyrë që akti noterial të konsiderohej titull ekzekutiv

[18] Vendimin nr.427, datë 11.04.2006, Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë

[19] Po aty

[20] Vendimin nr.427, datë 11.04.2006 si dhe  Vendimi i Kolegjit Civil të Gjykatës së Lartë nr.77, datë 12.02.2015 arsyeton se : mosmarrëveshja objekt gjykimi është e një natyre krejt tjetër, akt marrëveshja e lidhur ndërmjet palëve në zbatim të nenit 510/d të K.Pr.Civile është një akt noterial i cili përmban një detyrim në të holla, të përcaktuar qartë, që për nga natyra barazohet me aktet për dhënien e kredive bankare dhe përbënë titull ekzekutiv

[21] Neni 511/d i Kodit të Procedurës Civile